De waarheid over hormonen en gewicht tijdens de menopauze

Tijdens het jarenlange proces van de menopauze maken je hormonen een intense rollercoaster door: omhoog, omlaag, omhoog (soms zelfs tot hogere niveaus dan tijdens je vruchtbare jaren) en uiteindelijk weer omlaag. Al is het wellicht niet zo'n prettige rollercoaster voor jou, want hormonen zijn chemische boodschappers die signalen naar je weefsels en organen sturen, ze hebben dus een grote invloed op hoe je lichaam functioneert en hoe je je voelt. Ze spelen een belangrijke rol in veel processen, waaronder processen die verband houden met je hongergevoel en de regulering van je bloedsuikerspiegel, wat van invloed kan zijn op je gewicht.

Bepaalde hormonen kunnen invloed hebben op je eetlust, je stofwisseling en hoe goed je lichaam voedingsstoffen verwerkt, verklaart dr. Amy Goss, universitair hoofddocent aan de afdeling voedingswetenschappen van de Universiteit van Alabama in Birmingham. Wanneer je bijvoorbeeld eet, geeft je lichaam een aantal hormonen af, waaronder insuline (om bloedsuiker in de cellen te brengen voor energie) en eetlusthormonen (om je hersenen te laten weten wanneer je honger hebt of vol zit). Omdat je hormonen tijdens de menopauze veranderen, eet je misschien meer dan je anders zou doen of sla je meer vet op na een maaltijd.

Er zijn nog veel andere hormonen die verband houden met het gewicht (waaronder cortisol, ghreline, leptine en schildklierhormonen), maar wat betreft de menopauze zijn er drie belangrijke hormonale veranderingen die je gewicht het meest beïnvloeden.

• Progesteron: Dit hormoon is over het algemeen het eerste hormoon dat tijdens de perimenopauze afneemt. Lagere progesteronspiegels worden in verband gebracht met een hogere BMI.
  
  

• Oestrogeen: De volgende hormonale verandering is meestal een afname van de oestrogeenproductie. Oestrogeen speelt een belangrijke rol in het traject van de menopauze en beïnvloedt de manier waarop vet wordt verwerkt en opgeslagen in het lichaam. Tijdens de menopauze neemt het oestrogeengehalte af, waardoor er meer vet wordt opgeslagen rond de buik, het zogenaamde ‘viscerale vet’. Dit hangt samen met spierafbraak, een trager metabolisme en een hoger percentage lichaamsvet. Oestrogeen helpt insuline. Insuline is een hormoon dat ons lichaam in staat stelt glucose (bloedsuiker) om te zetten in energie. Een afname van oestrogeen kan dus leiden tot een verhoogde bloedsuikerspiegel. De afname van oestrogeen kan ook bijdragen aan een slechte nachtrust, wat op zijn beurt invloed kan hebben op de eetlusthormonen en ervoor kan zorgen dat je overdag meer honger hebt, aldus Goss.
  
  

• Testosteron: Zowel mannen als vrouwen hebben dit hormoon in hun lichaam. Het testosterongehalte begint al ruim voor de menopauze te dalen. Tegen de tijd dat je in de menopauze komt, is je testosterongehalte doorgaans ongeveer de helft van wat het was op je twintigste. Testosteron helpt je om spiermassa te behouden en een dalend testosterongehalte wordt in verband gebracht met een toename van lichaamsvet, vooral in de buikstreek. Wanneer het testosterongehalte laag is, neemt de opslag van buikvet toe, deels vanwege de rol van testosteron bij zowel de regulering van de bloedsuikerspiegel als het behoud van spiermassa.
  
  

Meer informatie over gewichtstoename tijdens de menopauze

Als het gaat om het helpen van je lichaam tijdens deze hormonale rollercoaster, zijn gezonde gewoontes van groot belang. En je kan ook baat hebben bij een hormoonbehandeling.

• Overweeg hormoontherapie voor de menopauze (MHT). MHT, beter bekend als hormoonvervangende therapie (HRT), is veilig en effectief voor de juiste personen. Bespreek met je arts of je een behandeling met oestrogeen en progesteron kan starten.
  
  

• Zorg voor voldoende slaap. Een vast slaapschema aanhouden en elke nacht voldoende slapen (minstens zeven uur voor de meeste volwassenen) is cruciaal voor het reguleren van hormonen die verband houden met je biologische klok, zoals cortisol, leptine en ghreline. Als je in de menopauze zit, merk je misschien dat je slecht slaapt, bijvoorbeeld door nachtelijk zweten of slapeloosheid. Praat met je arts over behandelingsopties zoals MHT die je kunnen helpen om beter te slapen.
  
  

• Verminder je stress. Hoe minder stress je voelt, hoe lager je cortisolspiegel zal zijn. Als je je overweldigd voelt, ga dan wandelen, bel een goede vriend(in), doe aan diepe ademhalingsoefeningen of begin met dagelijkse yoga.
  
  

• Beweeg. Regelmatige lichaamsbeweging kan helpen bij het reguleren van eetlusthormonen zoals ghreline, waardoor je minder honger hebt tijdens en na de training. Hoewel alle lichaamsbeweging goed is, kan krachttraining in het bijzonder belangrijk zijn tijdens de menopauze. Dat komt omdat het spieren opbouwt, wat een goede (gedeeltelijke) compensatie is voor het spierverlies dat je anders zou ervaren naarmate je ouder wordt.

Lees meer over de beste soorten lichaamsbeweging tijdens de menopauze

Deze inhoud is uitsluitend bedoeld ter informatie en vormt geen medisch advies, diagnose of behandeling. Het mag niet worden beschouwd als vervanging voor advies van een arts of andere zorgverlener.